موقعیت
سد سازی
1400/03/26

سد سازی

سد

هر مانعی که در مسیر جریان آب قرار گیرد و باعث شود تا ارتفاع آب در بالادست آن افزایش یابد و مقداری آب ذخیره گردد را "سد" می نامند. پس سد عبارت است از سازه ای که در عرض رودخانه جهت ذخیره آب ساخته می شود.

یک سد می تواند برای یک هدف خاص و یا ترکیبی از چند هدف ساخته شود. به دسته اول سدهای تک منظوره و به دسته دوم سدهای چند منظوره گفته می شود.

 

در یک تقسیم بندی گسترده، هدف از ساخت سد را یک یا چند مورد از موارد زیر تشکیل می دهد:
  • تامین آب شرب و بهداشتی مردم
  • تامین آب مورد نیاز کشاورزی
  • تامین آب مورد نیاز بخش صنعت
  • کنترل سیلاب های ویرانگر و تنظیم جریان رودخانه ها
  • تولید برق از انرژی پتانسیل آب پشت سد با ساخت نیروگاه برقابی در کنار سد
  • افزایش ارتفاع آب جهت انحراف آن از مسیر اصلی خودش

 

انواع سدها بر اساس معیار نوع بهره برداری:
  1. سد های مخزنی
  2. سد های انحرافی
  3. سد های تاخیری
  4. سد های موقتی

 

انواع سدها بر اساس معیار نوع مصالح بدنه:
سدهای خاکی: که از خاک ساخته شده اند.

 

Dam

 

سدهای سنگریزه ای: که از سنگ های درشت دانه ساخته شده اند.

 

Dam

 

سدهای بتنی
سدهای مصالح بنایی، لاستیکی، چوبی و فولادی (که به ندرت ساخته می شوند)

 

انواع سدها بر اساس معیار رفتار سازه ای:

سد های خاکی

سد های سنگریزه ای

 

سد های وزنی

 

Dam

 

سد های پایه دار

 

Dam

 

سد های قوسی

 

Dam

Dam

 

برای یک سد خاص، محل احداث باید تامین کننده نیازهای فنی و کاربردی ویژه ای باشد.

وضعیت توپوگرافی منطقه (طول تاج و ظرفیت مخزن(

ساختار زمین و شرایط ژئوتکنیکی

وضعیت هیدرولوژیکی منطقه

وضعیت میزان رسوب قابل حمل توسط رودخانه

محل سرریزها

وجود مصالح مناسب، کافی و در دسترس

شرایط انحراف مسیر رودخانه

آب بندی مخزن و پایداری دیواره ها

خسارت ایجاد مخزن

پیامدهای زیست محیطی

 

سوالات متداول

 

آیا سدها مفید هستند یا مضر؟

سدها می توانند مخزنی برای نگهداری آب، محافظت از مناطق در برابر سیل یا تولید برق پاک ایجاد کنند. موارد دیگری وجود دارد: یک سد همچنین از نظر زیست محیطی  مسیر حرکت ماهی های مهاجر را مسدود می کند و با تغییر جریان طبیعی آب، اکو سیستم کلی زندگی در رودخانه را تغییر می دهد.

 

اولین سد جهان کی ساخته شده؟

اولین سدهای ساخته شده سدهای وزنی بودند که این سدها بطور کلی از سنگ های تراش خورده (آجر سنگی) یا بتن ساخته شده بودند و در برابر بار آب با توجه به وزن مقاومت می کردند. "در حدود سالهای 2950-2750 قبل از میلاد، مصریان باستان اولین سد شناخته شده را ساختند.

 

عمر یک سد چقدر است؟

عمر متوسط سد اغلب 50 سال تخمین زده می شود. سیاست حفاظت منابع آبی تخمین می زند که به طور متوسط هر سال بین 0.5٪ تا 1٪ از یک مخزن یک سد با رسوب پر می شود، به این معنی که عمر بیشتر سدها 100-200 سال در نظر گرفته می شود.

 

خطرناک ترین سد جهان کدام است؟

عوامل مختلفی دست به دست هم داده تا سد قدیمی موصل به خطرناک ترین سد جهان تبدیل شود. چرا که مشخص شده قسمتهای آسیب دیده فونداسیون سد هنوز ترمیم نشده است.

 

عواقب شکستن یک سد چیست؟

شکسته شدن سدها نسبتاً نادر هستند، اما در صورت وقوع می توانند خسارات زیادی وارد کنند و باعث از بین رفتن منطقه، به خطر افتادن جان شهروندان شوند. در سال 1975 شکست سد مخزنی Banqiao و سدهای دیگر در استان هنان، چین بیش از هر تخریب سد دیگری در طول تاریخ تلفات جانی به بار آورد.

 

عامل مهم دیگر در سد ها سرریز ها هستند

سرریز سازه ای است که آب اضافی را خصوصاً به هنگام سیلاب که جریان آب به بدنه سد صدمه وارد می آورد و امکان دارد باعث تخریب آن شود دفع می کند. در حقیقت این نوع سازه، تخلیه کننده دریاچه سد در مواقع اضطراری می باشد. مهمترین و حساس ترین بخش در سدها، سرریز می باشد. انتخاب نوع سرریز به نوع سد، دبی طرح ، توپوگرافی و شرایط اقتصادی طرح بستگی دارد. همچنین محل سرریز بستگی به شرایط پی، مقدار و نوع خاکبرداری، نوع سد، تراوش سد، گسل ها و شکست ها و دوره بازگشت دبی طرح دارد.

 

انواع سریز سد

 

Dam

Dam

Dam

Dam

 

 

ویدئویی از سر ریز سدها

 

 

آشنایی با سدهای معرفی شده در ویدئو

 

 Ladybower Dam - England

سد لیدی بَوِر- در بیشایر انگلستان، در سال 1935 شروع به ساخت و در سال 1945 تکمیل گشت. این سد بتی با هسته ای از خاک رس در 25 سپتامبر 1945 توسط ملکه الیزابت افتتاح شد. این سد در طول دهه 90 تقویت و مستحکم شده است.

 

Mossyrock Dam - USA

سد موسیراک - یک سد وزنی قوسی بر روی رودخانه کولیتز در نزدیکی شهر لوئیس، واشنگتن ایالات متحده است. این سد بلندترین سد در ایالت واشنگتن است و نیروگاه برق آبی آن 40٪ برق تاکوما پاور را تأمین می کند. این سد در سال 1968 افتتاح شده است.

 

 Deriner Dam - Turkey

سد درینر - یک سد دو قوسی بتنی بر روی رودخانه چوروه در 5 کیلومتری شرق آرتوین در استان آرتوین، ترکیه است. ساخت سد در سال 1998 آغاز شد، مخزن در فوریه 2012 آبگیری و نیروگاه تا فوریه 2013 تکمیل شد.این سد به نام ابراهیم درینر نامگذاری شده است، که هنگام خدمت به عنوان مهندس ارشد تیم تحقیقاتی درگذشت.

 

Burdekin Dam - Australia

سد بوردکین - یک سد وزنی بتنی با یک سرریز غیرقابل کنترل بر روی رودخانه بوردکین، واقع در جنوب غربی آیر، هوم هیل در شمال کوئینزلند استرالیا است.

 

 Itaipu Dam - Brazil

سد ایتایپو - سد ترکیبی وزنی، خاکی و پایه دار است که بر روی رودخانه پارانا در مرز دو کشور پاراگوئه و برزیل ساخته شده‌است؛ طولانی‌ترین سد جهان و به لحاظ تولید برق آبی دومین سد جهان به‌شمار می‌رود. سد ایتایپو در سال 1994 از سوی انجمن مهندسی عمران آمریکا به عنوان یکی از عجایب هفت‌گانه دنیای مدرن انتخاب شد.

 

Vanderkloof Dam - South Africa

سد وندرکلوف - سدی قوسی بر روی رودخانه اورنج، بزرگترین رود آفریقای جنوبی واقع شده است. این سد دومین سد بزرگ آفریقای جنوبی (از نظر حجم) است که با 108 متر دارای بالاترین دیواره سد در این کشور است. این سد در سال 1977 به بهره برداری رسید.

 

 Naruko Dam - Japan

سد ناروکو - یک سد بتنی قوسی-وزنی است در شهر آساکی، استان میاگی، ژاپن است که در سال 1958 توسط شرکت کاجیما تکمیل شد. این سد بر روی مسیر اصلی سابق رودخانه کیتاکامی واقع شده است. این سد اولین سد قوسی-وزنی کاملا ژاپنی و سومین سد قوسی-وزنی است که در ژاپن تکمیل شده است.

 

منبع: بانک مقالات ایران سیب
 

بیشتر بخوانید:


تعداد بازدیدها: 576

نظر کاربران

نظرتان را با ما در میان بگذارید

ایران سیب

ایران سیب بزرگترین مرجع اطلاعات احداث، بستری مناسب برای ارتباط تخصصی بین کارفرمایان و پیمانکاران

ارتباط با ما

تهران - پیروزی

021-77754099
09120390205


خبرنامه

در خبرنامه هفتگی ما مشترک شوید و با ما در ارتباط باشید.

نمایش فرم خبرنامه
آمار بازدید
امروز:2742
دیروز:3718
هفته:24366
ماه:107114
سال:419660